In de consultatiereactie op de Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) benadrukt NDP Nieuwsmedia dat nationale veiligheid en persvrijheid hand in hand moeten gaan. De brancheorganisatie erkent dat de inlichtingen- en veiligheidsdiensten over voldoende bevoegdheden moeten beschikken om hun wettelijke taken uit te voeren. Tegelijkertijd is de bescherming van journalistieke bronnen volgens NDP Nieuwsmedia essentieel voor de persvrijheid en het functioneren van de democratische rechtsstaat.
De brancheorganisatie roept de regering op om het wetsvoorstel aan te scherpen en te zorgen voor stevige wettelijke waarborgen en adequaat onafhankelijk toezicht.
Risico’s voor journalistieke bronbescherming
Het wetsvoorstel bevat verschillende verbeteringen voor de juridische bescherming van journalistieke bronnen. Zo staat NDP Nieuwsmedia positief tegenover de voorgestelde verplichte rechterlijke toestemming (artikel 42) voor zowel bijzondere als algemene bevoegdheden. Het mag voor de bescherming van journalistieke bronnen niet uitmaken op welke manier informatie bij de inlichtingendiensten terechtkomt.
Tegelijkertijd biedt het wetsvoorstel de diensten aanzienlijk meer operationele mogelijkheden. Daardoor bestaat het risico dat journalistieke bronnen en vertrouwelijke communicatie vaker in beeld komen bij het verzamelen en onderzoeken van gegevens. Journalisten en hun bronnen kunnen zich niet tijdig verweren, omdat de inzet van deze bevoegdheden heimelijk plaatsvindt. Daarom moet niet alleen naar afzonderlijke wettelijke waarborgen worden gekeken, maar ook naar de effectiviteit van de bronbescherming binnen het nieuwe stelsel als geheel.
Aanpassingen op het wetsvoorstel
In de consultatiereactie benoemt NDP Nieuwsmedia vier punten waarop het wetsvoorstel moet worden aangepast.
- Ruime uitleg van het begrip ‘journalist’. Voorkom dat journalisten door een te beperkte uitleg buiten de bronbescherming vallen.
- Verplichte onafhankelijke toetsing. Zodra blijkt of redelijkerwijs moet worden vermoed dat gegevens betrekking hebben op journalistieke bronnen of vertrouwelijke journalistieke communicatie, moet onafhankelijke toetsing plaatsvinden voordat verdere verwerking mogelijk is.
- Handhaving van de toestemmingstermijn van vier weken. Het wetsvoorstel verlengt deze termijn naar drie maanden, met de mogelijkheid van verlenging. NDP Nieuwsmedia pleit ervoor de huidige termijn te handhaven. Als de regering vasthoudt aan drie maanden, moet zij de noodzaak en proportionaliteit daarvan concreet onderbouwen.
- Versterking van onafhankelijk toezicht. De uitbreiding van bevoegdheden moet gepaard gaan met een evenredige versterking van het onafhankelijke toezicht en de rechtsbescherming.
Oproep aan kabinet tot aanscherping wetsvoorstel
NDP Nieuwsmedia roept de regering op de voorgestelde wetgeving op deze punten aan te scherpen. Een zorgvuldige balans tussen nationale veiligheid en persvrijheid is noodzakelijk. Alleen met stevige wettelijke waarborgen en onafhankelijk toezicht kan de bescherming van journalistieke bronnen ook bij ruimere bevoegdheden van de inlichtingendiensten effectief blijven.
Lees hier de volledige consultatiereactie van NDP Nieuwsmedia.
