Nederland heeft een hoogwaardig en veelzijdig nieuwsaanbod, zowel online als offline. Nieuwsbedrijven investeren jaarlijks meer dan 400 miljoen euro in de journalistiek. Het auteursrecht is het intellectuele eigendomsrecht dat uitgevers helpt deze investeringen terug te verdienen.
Auteursrecht beschermt creatieve investeringen
Op internet is het eenvoudig om nieuwsberichten over te nemen en te verspreiden. Daardoor ontstaat ten onrechte het beeld dat journalistieke content vrij beschikbaar is.
Dat vormt een risico voor de continuïteit van nieuwsmedia. Wanneer nieuwsuitgevers hun investeringen niet kunnen terugverdienen, komen investeringen in onafhankelijke journalistiek onder druk te staan.
AI vergroot de druk op het auteursrecht
De opkomst van generatieve AI maakt een sterk auteursrecht belangrijker dan ooit. AI-bedrijven scrapen op grote schaal nieuwssites om AI-modellen te trainen, veelal zonder toestemming van de rechthebbenden. Dat gebeurde in het recente verleden, maar vindt ook vandaag nog plaats.
Nieuwsuitgevers maken met alle beschikbare technische middelen kenbaar dat hun content niet mag worden gebruikt voor AI-training en andere AI-toepassingen. Toch wordt dit stelselmatig genegeerd door talloze AI-bedrijven.
Dit ondermijnt de economische basis van onafhankelijke journalistiek. Wanneer hoogwaardige journalistieke content zonder toestemming wordt gebruikt om commerciële AI-diensten te ontwikkelen, profiteren AI-aanbieders van investeringen waarvoor zij niet hebben betaald.
Transparantie is daarom essentieel. AI-bedrijven moeten inzicht geven in de data waarmee hun modellen zijn getraind en laten zien op welke bronnen zij hun antwoorden baseren. Alleen zo kunnen rechthebbenden hun rechten effectief uitoefenen en kan worden toegezien op naleving van het auteursrecht.
Oplossing voor nieuwe toepassingen: licenties
Nieuwe technologische ontwikkelingen mogen niet leiden tot een verzwakking van het auteursrecht, maar vragen om een goede toepassing ervan.
Ook voor AI zijn licenties de aangewezen route. Door afspraken te maken over toestemming, voorwaarden en vergoedingen kunnen AI-ontwikkelaars en nieuwsuitgevers samenwerken aan innovatie, met respect voor intellectueel eigendom en een eerlijk verdienmodel voor journalistieke content. Alleen dan kan pluriforme journalistiek blijven bestaan.
De Nederlandse nieuwsuitgevers nemen daarom het initiatief tot het leveren van een omvangrijke dataset nieuwsartikelen voor de training van het AI-taalmodel GPT-NL, het eerste grootschalige Nederlandse AI-taalmodel dat volledig wordt getraind op rechtmatig verkregen data.
