De coalitie van NDP Nieuwsmedia, TNO, VNO-NCW, NVJ, Waag Futurelab en zeven andere organisaties roept de Tweede Kamer in een gezamenlijke brief op snel in actie te komen. Alleen zo kan Nederland de adoptie van verantwoorde AI versnellen – voor burgers, startups, mkb, bedrijfsleven en de publieke sector.
Toegang tot trainingsdata staat onder druk
Socialemediaplatforms en online zoekmachines concurreren met hun AI-toepassingen – waarvoor zij massaal Nederlandse content scrapen – steeds vaker rechtstreeks met Nederlandse uitgevers. Daardoor worden rechthebbenden gedwongen hun werken, nieuwsartikelen en collecties af te schermen voor AI-gebruik.
Juist die kwalitatief hoogwaardige content is essentieel voor sterke AI-modellen en toepassingen. Zonder ingrijpen zal volgens de organisaties zowel de kwaliteit van AI als het aanbod van hoogwaardige inhoud achteruitgaan.
Oplossing ligt binnen bereik
De organisaties roepen op dat te doorbreken. Dat kan als het kabinet samen met stakeholders actie onderneemt door een licentiemarkt voor trainingsdata te stimuleren. Zo blijft hoogwaardige en pluriforme data beschikbaar voor het trainen en finetunen van verantwoorde generatieve AI.
Een blauwdruk daarvoor bestaat al. In Nederland is hiermee al ervaring opgedaan in de samenwerking tussen NDP Nieuwsmedia en publieke instellingen zoals VNG, DNB en de KB Nationale Bibliotheek die data leverden aan GPT-NL, het Nederlandse taalmodel dat door TNO wordt ontwikkeld.
Democratische weerbaarheid in het geding
Zonder dergelijke maatregelen komt de productie en beschikbaarheid van betrouwbare, pluriforme informatie onder druk te staan. Dat raakt niet alleen de creatieve en journalistieke sector, maar ook de verdere ontwikkeling van generatieve AI.
Contentmakers moeten een eerlijke vergoeding krijgen voor het gebruik van hun werk. Tegelijk moeten AI-ontwikkelaars, onderzoekers en grote gebruikers toegang houden tot hoogwaardige datasets.
Blijvende investeringen in nieuwe, kwalitatief hoogwaardige content zijn noodzakelijk. Alleen zo wordt voorkomen dat AI onjuiste informatie (“hallucinaties”) produceert en betrouwbare informatie voor burgers naar de achtergrond verdwijnt.
Oproep aan de Tweede Kamer
In aanloop naar het wetgevingsoverleg Digitale Zaken in de Tweede Kamer doen de twaalf organisaties daarom de volgende oproep:
- Erken de cruciale rol van hoogwaardige en pluriforme data als motor van verantwoorde AI. Stimuleer een Nederlandse én Europese licentiemarkt voor het gebruik van beschermde werken, waaronder nieuwscontent. Zorg voor eerlijke beloning én laagdrempelige toegang tot kwalitatieve datasets. Positioneer Nederland als koploper in Europa op het gebied van data en AI.
- Weeg bij het vormgeven van digitaal beleid altijd de impact op de democratische functie van betrouwbare en pluriforme informatie mee. Alleen zo kan de media- en creatieve sector duurzaam haar rol als leverancier van AI-grondstoffen vervullen. Bouw voort op de bestaande Nederlandse licentieblauwdruk.
- Organiseer een rondetafelgesprek met experts over de rol van Nederland in verantwoorde AI. Vraag het kabinet om op korte termijn een visie te presenteren waarin de rol van data concreet wordt uitgewerkt in het beleid.
Deze oproep is ondertekend door NDP Nieuwsmedia, TNO, VNO-NCW, de Mediafederatie, Nederlandse Vereniging van Journalisten, KB Nationale Bibliotheek, het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, The European Trust Alliance, Amsterdam Economic Board, Hogeschool van Amsterdam – Lectoraat Responsible IT, Auteursbond en Waag Futurelab.
