In het coalitieakkoord Aan de slag benoemt het kabinet-Jetten het belang van persvrijheid en de veiligheid van journalisten in Nederland.
Brief aan ministers Letschert en Van Weel
Een coalitie van NDP Nieuwsmedia, de Nederlandse Vereniging voor Journalisten, Free Press Unlimited en het Genootschap van Hoofdredacteuren doet in een brief aan de nieuwe ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Justitie en Veiligheid acht aanbevelingen aan het kabinet-Jetten om actief werk te maken van de veiligheid van journalisten.
Aanleiding is dat voor het derde achtereenvolgende jaar het aantal meldingen van bedreigingen of geweld tegen journalisten bij PersVeilig is toegenomen.
Bron: PersVeilig 2025
Bedreiging, intimidatie en fysiek geweld
Fysieke intimidatie en geweld richting journalisten en fotografen komen steeds vaker voor bij straatverslaggeving. Aangiftes worden vaak niet opgevolgd. Dit leidt tot een lage motivatie om aangifte te doen, waardoor misstanden – met name online – blijven voortbestaan.
De journalistieke organisaties roepen daarom op tot een zero-tolerance-beleid bij bedreiging en intimidatie van journalisten. Hun pleidooi is structureel te investeren in voldoende politiecapaciteit en gespecialiseerde kennis, zodat aangiftes van journalisten altijd voortvarend worden opgepakt.
Daarnaast is het belangrijk dat politie en justitie kennis en capaciteit om online bedreigingen jegens en intimidatie van journalisten op te pakken centraal hebben georganiseerd.
Online intimidatie
Een steeds groter deel van de intimidatie en bedreigingen vindt online plaats. Online intimidatie kan eenvoudig overgaan tot fysieke onveiligheid in de eigen woonomgeving, zeker als het woonadres van journalisten nog steeds te vinden is via het Kadaster.
De partijen roepen daarom op het woonadres van journalisten proactief af te schermen binnen het Kadaster.
Ook verzoekt de coalitie van journalistieke organisaties het kabinet in gesprek te gaan met socialmediaplatforms over het beter monitoren van en acteren op bedreigingen gericht op journalisten. Socialmediaplatforms zouden zogenaamde escalatiekanalen moeten implementeren, waarbij meldingen van journalisten snel en gericht worden opgepakt.
Een strikte handhaving van de verplichtingen voor socialmediaplatforms uit de Digital Services Act, zowel op nationaal als Europees niveau, biedt hiervoor het startpunt, zo betogen de organisaties
Disproportionele juridische intimidatie (SLAPPs)
SLAPPs – strategische rechtszaken om kritische berichtgeving te voorkomen – komen steeds vaker voor in Nederland. Dit vormt een rechtstreekse bedreiging voor de onafhankelijke journalistiek. De Europese Unie heeft in 2024 de Europese anti-SLAPP-richtlijn aangenomen.
In hun gezamenlijke brief roepen NDP Nieuwsmedia, NVJ, FPU en het Genootschap van Hoofdredacteuren op de Europese anti-SLAPP-richtlijn volledig te implementeren. Zij wijzen het kabinet erop dat het huidige Nederlandse procesrecht niet voldoet. Wat deze partijen betreft moet er een juridische mogelijkheid worden gecreëerd tot vroegtijdige afwijzing bij SLAPP-zaken. Daarnaast moet de mogelijkheid tot volledige kostenvergoeding overgenomen worden uit de Europese richtlijn.
De brief met alle aanbevelingen is hier te lezen.
