Maandag debatteerde de Tweede Kamer met minister Moes van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (BBB) over de mediabegroting 2026. Naast de hervorming van het publieke bestel was er veel aandacht voor de rol van Big Tech in het medialandschap en de negatieve gevolgen van een reclameverruiming bij de publieke omroep.
Tweede Kamer wil gelijk speelveld voor media en Big Tech
Meerdere fracties vroegen aandacht voor de dominantie van Big Tech op het Nederlandse medialandschap. Het Kamerlid Mohandis (GroenLinks-PvdA) noemde de dominantie van Big Tech op de online advertentiemarkt een bedreiging voor het verdienmodel van de Nederlandse journalistiek.
Daarnaast uitte Mohandis kritiek op Google AI-modus, waarmee Google het verdienmodel van de private media ondermijnt door het werk van Nederlandse kranten te gebruiken zonder daarvoor te betalen. GroenLinks-PvdA riep de minister daarnaast op om werk te maken van prominentiebeleid en de andere aanbevelingen uit het WRR-rapport. Mohandis bepleitte de Mediawet zo te hervormen dat een gelijk speelveld tussen private nieuwsmedia en Big Tech ontstaat.
Minister Moes: in gesprek met private nieuwsmedia over gelijk speelveld
Op aandringen van de Kamer zegde minister Moes toe met de private nieuwsmedia in gesprek te gaan over de manieren om een gelijk speelveld met Big Tech te creëren.
Geen reclameverruiming voor publieke omroep vanwege gevolgen private media
In het debat werd uitvoerig gedebatteerd over de hervorming van de publieke omroep. Daarbij was er aandacht voor het amendement-Bontenbal c.s. dat het kabinet verzoekt om de reclame-inkomsten voor de publieke omroep met 50 miljoen euro per jaar te laten stijgen.
Nadat uit onderzoek van SEO bleek dat dit grote gevolgen heeft voor private nieuwsmedia besloot het kabinet geen nieuwe wettelijke mogelijkheden voor online reclame en video on-demand bij de NPO toe te staan. Wel wil het demissionaire kabinet het percentage lineaire reclame verhogen naar 10 procent en moedigt het de publieke omroep aan om bestaande mogelijkheden, waaronder bij podcasting, beter te benutten.
VVD en GroenLinks-PvdA dienen moties in tegen reclameverruiming NPO
Het Kamerlid Martens-America (VVD) diende tijdens het debat een motie in waarin de regering wordt verzocht in de Mediawet op te nemen dat de Ster haar reclame niet naar podcasts uitbreidt. NDP Nieuwsmedia steunt deze oproep, vanwege de negatieve gevolgen voor private nieuwsmedia wanneer de publieke omroep, als bijzonder grote speler in de podcastmarkt, advertenties gaat opnemen in haar podcasts.
Mohandis (GroenLinks-PvdA) noemde het amendement-Bontenbal ondoordacht en bestempelde de voorgestelde reclameverruiming naar 10 procent voor de NPO als een totale marktverstoring voor de private nieuwsmedia. Mede daarom pleit GroenLinks-PvdA voor een maximering van 5 procent lineaire reclame voor de Ster. Volgens Mohandis moet hiermee worden voorkomen dat de publieke omroep te veel vercommercialiseert. Het Kamerlid diende een motie in tegen de verdere commercialisering van de publieke omroep.
CDA-Kamerlid Krul benadrukt dat een gezond medialandschap essentieel is voor een sterke rechtsstaat. Volgens het CDA is daarom integraal mediabeleid nodig, waarin publiek, privaat en lokaal met elkaar worden verbonden. Krul gaf aan niet gelukkig te zijn met amendement-Bontenbal en merkte op dat dit amendement moet worden bezien in het licht van de onderwijsbezuinigingen van het demissionaire kabinet. Hij noemde het amendement, dat volgens hem niet het gewenste effect lijkt te hebben, een ‘graat in de keel’.
NDP Nieuwsmedia: maatregelen tegen Big Tech en geen reclameverruiming NPO
NDP Nieuwsmedia verwelkomt de aandacht die de Tweede Kamer heeft voor de positie van private nieuwsmedia. De branchevereniging pleit voor maatregelen tegen de dominantie van Big Tech en moedigt het nieuwe kabinet aan concrete beleidsvoorstellen te presenteren.
Ook steunt NDP Nieuwsmedia het kabinetsbesluit en de wens van de Kamer om geen verdere reclameverruiming voor de publieke omroep te realiseren. De gevolgen voor de financiering van de Nederlandse private journalistiek zouden immers zeer nadelig zijn.
